(English bellow)

 

Παρατηρήσεις επί του Σχεδίου Νόμου “Εφαρμογή του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο” σχετικά με τη χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης στις διαδικασίες ασύλου

Στις 11 Μαΐου 2026 τέθηκε σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση από το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου το σχέδιο νόμου με τίτλο «Εφαρμογή του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο και λοιπές διατάξεις του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου». Το σχέδιο νόμου εισάγει νέο πλαίσιο για τον έλεγχο διαλογής (screening), τις διαδικασίες διεθνούς προστασίας, τη λειτουργία του Eurodac και τη διαχείριση βιομετρικών και προσωπικών δεδομένων αιτούντων/ αιτουσών άσυλο και μεταναστών/ μεταναστριών, ενώ προβλέπει ρητά τη δυνατότητα χρήσης συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης στη διαδικασία ενημέρωσης, διερμηνείας, μετάφρασης και καταγραφής προσωπικών συνεντεύξεων αιτούντων διεθνή προστασία. Οι ρυθμίσεις αυτές εγείρουν σοβαρά ζητήματα προστασίας προσωπικών δεδομένων, διαφάνειας, μη διάκρισης και αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας υπό το πρίσμα του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων (GDPR), του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Κανονισμού για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act). 

Το υπό διαβούλευση σχέδιο νόμου εισάγει ένα εκτεταμένο πλαίσιο ψηφιακής διαχείρισης των διαδικασιών ασύλου και μετανάστευσης, το οποίο περιλαμβάνει:

  • συλλογή και αντιπαραβολή βιομετρικών δεδομένων,
  • λειτουργία διαλειτουργικών πληροφοριακών συστημάτων,
  • χρήση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης στην ενημέρωση των αιτούντων/σων άσυλο, τη μετάφραση και τη διερμηνεία κατά τη διάρκεια της διαδικασίας ασύλου,
  • καθώς και χρήση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης για ηχογράφηση και αυτόματη έγγραφη αποτύπωση προσωπικών συνεντεύξεων.

Ιδιαίτερα κρίσιμες είναι οι διατάξεις:

  • του άρθρου 8 («Καταχώριση προσωπικών στοιχείων και λήψη βιομετρικών δεδομένων»),
  • των άρθρων 243–257 για το σύστημα Eurodac και τις αντιπαραβολές βιομετρικών δεδομένων,
  • του άρθρου 96 παρ. 3 και 5 για τη χρήση πληροφοριακών συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης στην ενημέρωση, αυτοματοποιημένη μετάφραση και υποτιτλισμό,
  • και του άρθρου 101 παρ. 1 για τη χρήση συστημάτων ΤΝ αυτόματης αποτύπωσης προσωπικών συνεντεύξεων.

Παρότι το σχέδιο νόμου δεν προβλέπει ρητά  την «κατάρτιση προφίλ» (profiling) ή την « αξιολόγηση κινδύνου» (risk assessment), η συστηματική συγκέντρωση και διασύνδεση βιομετρικών και προσωπικών δεδομένων, σε συνδυασμό με μηχανισμούς αυτοματοποιημένης αντιπαραβολής και χρήσης ΤΝ στην ενημέρωση, αυτοματοποιημένη μετάφραση και υποτιτλισμό και στην αποτύπωση προσωπικών συνεντεύξεων, δημιουργεί στην πράξη την τεχνική και θεσμική υποδομή για αυτοματοποιημένη κατηγοριοποίηση και αξιολόγηση αιτούντων διεθνή προστασία.

Η χρήση λογισμικών αυτοματοποιημένης μετάφρασης και υποβοηθούμενης από τη χρήση συστημάτων ΤΝ διερμηνείας στη διαδικασία ασύλου εγείρει σοβαρά ζητήματα αξιοπιστίας και προστασίας θεμελιωδών δικαιωμάτων, ιδίως καθώς η διαδικασία ασύλου βασίζεται στην ακριβή γλωσσική αποτύπωση, οι αιτούντες/ σες συχνά ανήκουν σε ευάλωτες ομάδες και ιδίως τα ασυνόδευτα παιδιά για τα οποία προβλέπονται επιπρόσθετες διαδικαστικές εγγυήσεις, και η αξιολόγηση αξιοπιστίας εξαρτάται από λεπτές γλωσσικές, πολιτισμικές και πραγματολογικές αποχρώσεις. Η διερμηνεία μέσω συστήματος τεχνητής νοημοσύνης αφαιρεί τον ανθρώπινο παράγοντα και δεν είναι συμβατή με πρακτικές που λαμβάνουν υπόψη το τραύμα των αιτούντων/ αιτουσών διεθνή προστασία και δεν μπορεί να διασφαλίσει ένα ασφαλές και υποστηρικτικό περιβάλλον για άτομα που έχουν υποστεί βία, διώξεις ή άλλες τραυματικές εμπειρίες.

Αντίστοιχα, η πρόβλεψη του άρθρου 101 ότι σε περίπτωση χρήσης συστημάτων ΤΝ για αυτόματη έγγραφη αποτύπωση της συνέντευξης «δεν απαιτείται η τήρηση πρακτικού» υποβαθμίζει ουσιώδεις διαδικαστικές εγγυήσεις, καθώς δεν προβλέπεται ανθρώπινη εποπτεία επί του πρακτικού συνέντευξης ασύλου, δεν διασφαλίζεται δικαίωμα  διόρθωσης σε περίπτωση σφάλματος από τη χρήση της ΤΝ, ούτε προβλέπονται εγγυήσεις για τα σφάλματα συστημάτων αυτόματης αναγνώρισης ομιλίας σε κείμενο.

Επιπλέον, το σχέδιο νόμου δεν περιλαμβάνει ειδικές εγγυήσεις σχετικά με τη διαφάνεια των αλγοριθμικών συστημάτων, τα ποσοστά σφάλματος, την ανεξάρτητη πιστοποίηση, τον έλεγχο ακρίβειας, τη διενέργεια Εκτίμησης επιπτώσεων θεμελιωδών δικαιωμάτων από τη χρήση συστημάτων ΤΝ, ούτε δικαίωμα εναντίωσης ή επιλογής αποκλειστικά ανθρώπινης διαδικασίας.

Οι διατάξεις αυτές πρέπει να αξιολογηθούν υπό το πρίσμα του άρθρου 22 Γενικού Κανονισμού Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων, των άρθρων 7, 8, 21 και 47 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ, καθώς και του AI Act, το οποίο αντιμετωπίζει συστήματα ΤΝ στον τομέα της μετανάστευσης και του ασύλου ως συστήματα υψηλού κινδύνου.

Για τους λόγους αυτούς κρίνεται αναγκαία:

  • η ρητή απαγόρευση χρήσης συστημάτων ΤΝ για αξιολόγηση αξιοπιστίας ή βιομετρική κατηγοριοποίηση,
  • η απαγόρευση «συστημάτων αναγνώρισης συναισθημάτων»,
  • η υποχρεωτική ανθρώπινη εποπτεία και επικύρωση όλων των πρακτικών που συντάχθηκαν από σύστημα τεχνητής νοημοσύνης ή υποβοηθήθηκαν από τη χρήση τέτοιου συστήματος, καθώς των  μεταφράσεων μέσω της χρήσης τεχνητής νοημοσύνης,
  • η διασφάλιση δικαιώματος πρόσβασης και διόρθωσης,
  • καθώς και η θέσπιση αυστηρών εγγυήσεων αναγκαιότητας, αναλογικότητας και διαφάνειας για κάθε επεξεργασία βιομετρικών δεδομένων στο πλαίσιο των διαδικασιών ασύλου και μετανάστευσης.

Εν κατακλείδι, η εισαγωγή συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης στη διαδικασία συνέντευξης, μετάφρασης και καταγραφής της συνέντευξης ασύλου, σε συνδυασμό με την εκτεταμένη επεξεργασία βιομετρικών δεδομένων, δημιουργεί την τεχνική δυνατότητα ανάπτυξης πρακτικών αυτοματοποιημένης αξιολόγησης αξιοπιστίας, βιομετρικής κατηγοριοποίησης ή συναισθηματικής ανάλυσης χωρίς να προβλέπονται ρητές νομοθετικές απαγορεύσεις ή επαρκείς εγγυήσεις.

 

Υπογράφοντες Φορείς:

I Have Rights

Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού

WHEN Equity Empowerment Change

Homo Digitalis 

Open Lab Athens

Ελληνικό Φόρουμ Μεταναστών

HIAS Ελλάδος

 

Observations on the Draft Law “Implementation of the Pact on Migration and Asylum” regarding the use of Artificial Intelligence in asylum procedures

On 11 May 2026, the Ministry of Migration and Asylum launched an online public consultation on the draft law entitled “Implementation of the Pact on Migration and Asylum and other provisions of the Ministry of Migration and Asylum.” 

The draft law introduces a new framework for screening procedures, international protection processes, the operation of Eurodac, and the management of biometric and personal data of asylum seekers and migrants. It explicitly provides for the possibility of using artificial intelligence systems in the provision of information, interpretation, translation, and the recording of personal interviews of applicants for international protection. 

These provisions raise serious concerns regarding data protection, transparency, non-discrimination, and effective judicial protection in light of the General Data Protection Regulation (GDPR), the Charter of Fundamental Rights of the European Union, and the Artificial Intelligence Act (AI Act).

The draft law establishes an extensive framework for the digital management of asylum and migration procedures, including:

  • Collection and matching of biometric data
  • Operation of interoperable information systems
  • Use of artificial intelligence systems in informing asylum seekers, as well as in translation and interpretation during asylum procedures
  • Use of artificial intelligence systems for audio recording and AI-generated asylum interview transcripts

Particularly critical provisions include:

  • Article 8 (“Registration of personal data and collection of biometric data”)
  • Articles 243–257 concerning the Eurodac system and biometric data matching
  • Article 96(3) and (5) on the use of AI-based information systems for information provision, automated translation, and subtitling
  • Article 101(1) on the use of AI systems for automatic transcription of personal interviews

Although the draft law does not explicitly provide for “profiling” or “risk assessment,” the systematic collection and interconnection of biometric and personal data, combined with automated matching mechanisms and the use of AI in information provision, translation, subtitling, and interview recording, effectively creates the technical and institutional infrastructure for automated categorisation and assessment of applicants for international protection.

The use of automated translation software and AI-assisted interpretation in asylum procedures raises serious concerns regarding reliability and the protection of fundamental rights. Asylum procedures rely on precise linguistic representation; applicants often belong to vulnerable groups, particularly unaccompanied minors who are entitled to additional procedural safeguards; and credibility assessments depend on subtle linguistic, cultural, and contextual nuances. 

AI-based interpretation removes the human element, is incompatible with practices that take trauma into account, and cannot ensure a safe and supportive environment for individuals who have experienced violence, persecution, or other traumatic events.

Similarly, Article 101 provides that when AI systems are used to generate asylum interview transcripts, no other transcript is required. This undermines essential procedural safeguards, as it does not ensure human oversight of the asylum interview transcript, does not guarantee a right to correction in case of errors resulting from AI use, and does not provide safeguards against errors in speech-to-text systems.

Furthermore, the draft law does not include specific safeguards regarding the transparency of algorithmic systems, error rates, independent certification, accuracy audits, the conduct of fundamental rights impact assessments for the use of AI systems, or the right to object or opt for a fully human procedure.

These provisions must be assessed in light of Article 22 of the GDPR, Articles 7, 8, 21, and 47 of the EU Charter of Fundamental Rights, as well as the AI Act, which classifies AI systems in the field of migration and asylum as high-risk.

For these reasons, the following are considered necessary:

  • Explicit prohibition of the use of AI systems for credibility assessment or biometric categorisation
  • Prohibition of “emotion recognition systems”
  • Mandatory human oversight and validation of all asylum interview transcripts produced or assisted by AI systems, as well as AI-generated translations
  • Ensuring the right of access and correction
  • Establishing strict safeguards of necessity, proportionality, and transparency for any processing of biometric data in the context of asylum and migration procedures

In conclusion, the introduction of AI systems in interview processes, translation, and transcription, combined with extensive biometric data processing, creates the technical possibility for developing practices of automated credibility assessment, biometric categorisation, or emotion analysis without explicit legal prohibitions or adequate safeguards.

 

Signatory organisations:

  • I Have Rights
  • Network for Children’s Rights
  • WHEN Equity Empowerment Change
  • Homo Digitalis
  • Open Lab Athens
  • Greek Forum of Migrants
  • HIAS Greece